Share:
होम बिल्डिंग गाईड
आमचे प्रॉडक्ट्स
उपयोगी टूल्स
होम बिल्डिंग गाईड
प्रॉडक्ट्स
अल्ट्राटेक बिल्डिंग प्रॉडक्ट्स
Share:
घर बांधताना विटा हा सर्वात जास्त वापरला जाणारा घटक आहे. त्या माती, वाळू, चुना किंवा काँक्रीटपासून बनवल्या जातात. टिकाऊपणा, कडकपणा आणि आगीचा प्रतिकार यांसारखे विटांचे गुणधर्म घराच्या मजबुतीसाठी महत्त्वाचे असतात.
विटांचा आकार आणि जाडी कामाच्या स्वरूपावर अवलंबून असते. भारतात विटांचा प्रमाणित आकार साधारणपणे 190 mm × 90 mm × 90 mm असतो, पण गरजेनुसार वेगळ्या आकाराच्या विटाही मिळतात.
तुम्ही कोणत्या प्रकारचे बांधकाम करत आहात हे नक्की माहित नाही का? मग आमच्या 'बांधकामातील भिंतींचे प्रकार' या माहितीची मदत घ्या आणि योग्य दिशेने सुरुवात करा.
विटांचे काही प्रमुख प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:
या विटा सर्वात जुन्या प्रकारच्या आहेत, ज्या ओल्या मातीत पेंढा मिसळून उन्हात सुकवून बनवल्या जातात. त्या स्वस्त असतात पण कमी टिकाऊ असतात, त्यामुळे ग्रामीण भागात किंवा तात्पुरत्या बांधकामासाठी वापरल्या जातात.
घरांच्या बांधकामात भाजलेल्या मातीच्या विटा जास्त वापरल्या जातात. मातीला उच्च तापमानात भाजून त्या बनवल्या जातात. या विटा मजबूत असतात आणि उष्णता व दाब सहन करू शकतात. वजन सोसणाऱ्या भिंतींसाठी या विटा उत्तम आहेत.
फ्लाय ॲश, सिमेंट आणि पाण्यापासून बनवलेल्या या विटा पर्यावरणापूरक आहेत. त्या वजनाने हलक्या आणि स्वस्त असतात, त्यामुळे उंच इमारतींसाठी त्या उत्तम ठरतात. या विटांमुळे पाणी झिरपत नाही आणि भेगाही पडत नाहीत.
या विटा सिमेंट, वाळू आणि पाणी एकत्र करून साच्यात ओतून बनवल्या जातात. त्या खूप मजबूत आणि टिकाऊ असतात. त्या आगीला आणि हवामानातील बदलांना दाद देतात. या विटांचा वापर मुख्यत्वे वजन सोसणारी बांधकामे आणि पेव्हिंग ब्लॉक्ससाठी केला जातो.
या विटा स्ट्रक्चरल उपयोगांसाठी डिझाइन केल्या आहेत. त्या चांगल्या दर्जाच्या मातीपासून बनवल्या जातात जी उच्च तापमानावर भाजली जाते, ज्यामुळे त्या मजबूत, दाट आणि पाणी व रसायनांना प्रतिरोधक बनतात. या प्रकारच्या विटा सामान्यतः अशा ठिकाणी वापरल्या जातात जिथे जास्त वजन सहन करावे लागते किंवा जिथे पाणी रोधकता आवश्यक असते.
या विटा वाळू आणि चुन्यापासून बनवल्या जातात आणि त्या त्यांच्या मजबूती, टिकाऊपणा आणि आगीचा प्रतिकार करण्याच्या क्षमतेसाठी ओळखल्या जातात. कॅल्शियम सिलिकेट विटा वजनाने हलक्या असतात आणि त्यांचे इन्सुलेशन गुणधर्म चांगले असतात, ज्यामुळे त्या उंच इमारतींसाठी किंवा ज्या ठिकाणी थर्मल इन्सुलेशन महत्त्वाचे असते अशा ठिकाणी वापरण्यासाठी त्या योग्य ठरतात.
या प्रकारच्या विटा प्लास्टिकच्या बाटल्या, कागद आणि इतर टाकाऊ पदार्थांसारख्या पुनर्वापर केलेल्या साहित्यापासून बनवल्या जातात. हा एक पर्यावरणापूरक पर्याय असून शाश्वततेमुळे तो लोकप्रिय होत आहे. या विटांचा वापर सामान्यतः बागेच्या भिंती, लँडस्केपिंग किंवा सजावटीच्या वैशिष्ट्यांसारख्या नॉन-स्ट्रक्चरल कामांसाठी केला जातो.
विटांच्या मजबुती आणि दिसण्यावरून त्यांचे काही ग्रेड ठरवले जातात. मुख्यत्वे प्रथम श्रेणी, द्वितीय श्रेणी, तृतीय श्रेणी आणि चौथी श्रेणी असे प्रकार पडतात.
1. प्रथम श्रेणीच्या विटा उच्च दर्जाच्या आणि योग्य आकाराच्या असतात, ज्या महत्त्वाच्या बांधकामात वापरल्या जातात.
2. द्वितीय श्रेणीच्या विटा थोड्या खडबडीत असतात आणि जिथे फिनिशिंग महत्त्वाचे नाही तिथे वापरल्या जातात.
3. तृतीय श्रेणीच्या विटा स्वस्त आणि कमी टिकाऊ असतात, त्या तात्पुरत्या बांधकामासाठी योग्य असतात.
4. चौथी श्रेणीच्या विटा तुटलेल्या किंवा जास्त भाजलेल्या असतात, त्यांचा वापर रस्त्याच्या पायाभरणीसाठी किंवा भरणीसाठी केला जातो.
बांधकामात प्रत्येक विटेचा वापर वेगळा असतो. कोणती वीट कुठे आणि कशी वापरायची हे माहित असेल तर काम उत्तम होते.
1. मातीच्या विटा घरांच्या भिंतींसाठी वापरल्या जातात कारण त्या उष्णतेपासून बचाव करतात आणि दिसायला चांगल्या असतात.
2. फ्लाय ॲश विटा पर्यावरणापूरक आणि वजनाने हलक्या असल्याने उंच इमारतींसाठी उत्तम आहेत.
3. कॉंक्रिट विटा अधिक मजबूत असतात आणि वजन सोसणाऱ्या भिंतींसाठी किंवा औद्योगिक ठिकाणी वापरल्या जातात.
4. इंजिनिअरिंग विटा खूप मजबूत आणि पाणी रोखणाऱ्या असतात, त्यामुळे त्या तळघरासाठी किंवा ओलाव्याच्या जागेसाठी योग्य ठरतात.
विटांची संख्या कशी मोजायची हे माहित असल्यास होणारा उशीर आणि जास्तीचा खर्च वाचतो. हा फॉर्म्युला वापरा:
विटांची संख्या = (भिंतीचे क्षेत्रफळ / विटेचे क्षेत्रफळ) × ॲडजस्टमेंट फॅक्टर
1. आधी भिंतीचे क्षेत्रफळ स्क्वेअर फूट किंवा मीटरमध्ये मोजा.
2. त्यानंतर एका विटेचा आकार पहा (प्रमाणित आकार 190 mm × 90 mm × 90 mm किंवा 7.5 in × 3.5 in × 3.5 in असतो).
3. मोडतोड किंवा नासाडी लक्षात घेऊन 5-10% जादा विटा धराव्यात.
उदाहरणार्थ, 10 ft × 10 ft च्या भिंतीसाठी तुम्हाला विटेच्या आकारानुसार आणि सिमेंटच्या थरामुळे साधारण 500–550 विटा लागतील. या साध्या हिशोबामुळे तुम्हाला हव्या तितक्याच विटा ऑर्डर करता येतील आणि कामाचा उशीर टाळता येईल.
बजेट ठरवण्यासाठी मदत हवी आहे का? विटांचा प्रकार, संख्या आणि जागेनुसार खर्चाचा अंदाज घेण्यासाठी आमचा 'कॉस्ट कॅल्क्युलेटर' वापरा.
विटांचा आकार, रंग, पोत आणि त्यांना वाजवल्यावर येणारा आवाज यावरून त्या ओळखता येतात. विटा ओळखण्यासाठी खालील गोष्टी पाहा:
विटांचे अनेक आकार असतात, पण सर्वात सामान्य आकार 8.5 इंचेस x 4.25 इंचेस x 2.75 इंचेस (215 mm x 102.5 mm x 65 mm) हा असतो. तुम्ही मोजून त्याचा आकार ठरवू शकता.
विटा लाल, तपकिरी, राखाडी आणि क्रीम अशा विविध रंगात मिळतात. विटा कोणत्या गोष्टीपासून बनवल्या आहेत, उत्पादन प्रक्रिया आणि त्या कशा भाजल्या आहेत, यावरून त्यांचा रंग ठरतो.
विटांच्या वापरानुसार त्यांचा पोत वेगळा असू शकतो. वजन पेलणाऱ्या विटांचा पृष्ठभाग गुळगुळीत आणि कडा टोकदार असतात, तर सजावटीच्या विटा खडबडीत किंवा नक्षीकाम असलेल्या असू शकतात.
विटेवर मारल्यावर जर खणखणीत आवाज आला, तर ती वीट चांगल्या दर्जाची असते. जर आवाज दबलेला आला, तर ती वीट हलक्या दर्जाची किंवा खराब असू शकते.
जर विटा बाहेरच्या हवामानात किंवा जास्त वापराच्या ठिकाणी (जसे की रस्ते किंवा बाहेरील भिंती) वापरल्या जाणार असतील, तर त्यांनी झीज आणि नुकसानीला प्रतिबंध करणे गरजेचे आहे. वीट जेवढी कडक, तेवढी जास्त टिकते.
वजन पेलणारी भिंत किंवा खांब बांधायचा असेल, तर वजन पेलणाऱ्या विटांची गरज असते. जास्त दाब सहन करण्याची क्षमता असलेल्या विटांमुळे बांधकाम सुरक्षित आणि स्थिर राहते.
जास्त पाऊस किंवा दमट हवेच्या ठिकाणी कमी पाणी शोषणाऱ्या विटा चांगल्या असतात, कारण त्यांना भेगा पडत नाहीत, शेवाळ धरत नाही किंवा त्या कालांतराने कमकुवत होत नाहीत.
इन्सुलेशनसाठी विटांची उष्णता वाहून नेण्याची क्षमता महत्त्वाची असते. बाहेरच्या भिंतींसाठी कमी उष्णता वाहून नेणाऱ्या विटा चांगल्या असतात. यामुळे उन्हाळ्यात घर थंड आणि हिवाळ्यात उबदार राहते.
विटांवर कधीकधी दिसणारे पांढरे डाग म्हणजे क्षारांचे थर असतात. यामुळे विटांचा पृष्ठभाग खराब होऊ शकतो आणि त्या कमी टिकाऊ बनतात, विशेषतः उघड्यावरच्या किंवा ओलावा असलेल्या ठिकाणी.
सिमेंट, प्लास्टर किंवा अल्कलीयुक्त मातीशी (जसे की पाया किंवा भिंतींचे सांधे) सतत संपर्क असलेल्या ठिकाणी अल्कली रोधकता महत्त्वाची असते. चांगली वीट अशा पदार्थांच्या संपर्कात आल्यावर कमकुवत होत नाही, तिला भेगा पडत नाहीत किंवा ती कोणतीही प्रतिक्रिया देत नाही.
विटा जरी छोट्या असल्या, तरी घराच्या सुरक्षा आणि मजबुतीसाठी त्या खूप महत्त्वाच्या असतात. ग्रामीण भागातील बांधकामासाठी उन्हात सुकवलेल्या विटा असोत किंवा घरासाठी भाजलेल्या विटा, निवडण्यासाठी बरेच पर्याय आहेत.
विटांची चाचणी केल्याने त्या किती मजबूत आणि सुरक्षित आहेत हे समजते. पाणी शोषण्यापासून ते वजन पेलण्यापर्यंतची प्रत्येक चाचणी महत्त्वाची असते. या चाचण्यांमुळे भविष्यातील समस्या टाळण्यास मदत होते. अधिक माहितीसाठी हा व्हिडिओ पहा.
प्रथम श्रेणीच्या मातीच्या विटा आणि इंजिनिअरिंग विटा सर्वात मजबूत असतात. त्या जास्त दाब सहन करण्याची क्षमता आणि कमी पाणी शोषण्याच्या गुणधर्मामुळे बांधकामासाठी उत्तम असतात.
मातीच्या विटा, फ्लाय ॲश विटा, कॉंक्रिट विटा, इंजिनिअरिंग विटा आणि फायर ब्रिक्स हे विटांचे 5 मुख्य प्रकार आहेत, जे मजबूती आणि टिकाऊपणावर आधारित विविध उपयोगांसाठी योग्य आहेत.
प्रथम श्रेणीच्या मातीच्या विटा घर बांधण्यासाठी सर्वोत्तम असतात कारण त्या मजबूत, योग्य आकाराच्या आणि दिसायला चांगल्या असतात. त्या भिंती आणि पाया या दोन्हीसाठी विश्वसनीय असतात.
मॉड्युलर विटा एका ठराविक आकाराच्या असतात, ज्यामुळे बांधकाम वेगाने होते आणि मसाल्याचा (सिमेंट-वाळूच्या मिश्रणाचा) वापरही कमी होतो.
वायर-कट किंवा एक्सपोज्ड विटांना अनेकदा प्लास्टरची गरज नसते. त्यांचा पृष्ठभाग गुळगुळीत आणि फिनिश्ड असतो, ज्यामुळे त्या स्वतःच दिसायला आकर्षक असतात.
